Türkçe’de ÅŸapka meselesi çok tartışılan bir konudur. Kimileri düzeltme iÅŸaretine gerek olmadığını, kimileri ise çok gerekli olduÄŸunu söylemekte. Gerekli yahut gereksiz orasını bilemem ama gerçek ÅŸu ki düzeltme iÅŸaretinin kaldırıldığı falan yok. Kaldırıldığı ÅŸeklinde söylemlerde bulunanların Türk Dil Kurumu’nun yazım kılavuzuna veya internet sitesine bakmalarını tavsiye ediyorum. Peki ÅŸapka kalksa ne olur? Neden ihtiyaç var? Nerelerde kullanılır?

  Düzeltme iÅŸaretinin kaldırıldığını iddia eden birçok kiÅŸi var ne yazık ki. Kazım, Elazığ, Akif… Bu örnekleri çoÄŸaltabiliriz. Bu kelimelerdeki düzeltme iÅŸareti kalkmamıştır. Ä°nsanların kolayına geldiÄŸi için düzeltme iÅŸaretinin kalktığını söylediklerini düşünüyorum.

  Şapka genellikle anlam karmaşasına yol açan kelimelerin daha iyi anlaşılması hususunda gerekli oluyor. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim ve düzeltme işaretinin neden gerekli olduğunu anlayalım:

 Karınız ne kadar? – Kârınız ne kadar?                    Samsun karlı. – Samsun kârlı.

  Peki her ince okunan kelimede ÅŸapka kullanacak mıyız? Hayır. Düzeltme iÅŸaretinin kullanılacağı yerler Türk Dil Kurumu’nun çıkartmış olduÄŸu yazım kılavuzlarında açıkça ortaya konmuÅŸtur. Mesela reklam, laik, lahana, plan, plak, plaj, selam gibi kelimelerdeki düzeltme iÅŸaretleri artık kullanılmamaktadır.

  Türk Dil Kurumu düzeltme işaretinin kullanıldığı durumları şöyle açıklıyor:

- Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için, okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); alim (her şeyi bilen), âlim (bilgin); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun).

- Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelime ve eklerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur: dergâh, gâvur, ordugâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım, mahkûm, mekân, mezkûr, sükûn, sükût. Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki.

- Nispet i’sinin belirtme durumu ve iyelik ekleriyle karışmasını önlemek için kullanılır. Böylece (Türk) askeri ve askerî (okul), (İslam) dini ve dinî (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar), (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) gibi anlamları farklı kelimelerin karıştırılması da önlenmiş olur.

  İşte böyle. Kulaktan dolma bilgilerle şapkanın kalktığını iddia edenler biraz vakit ayırıp araştırma yaparlarsa doğruları öğrenmiş olurlar. Siz siz olun duyduğunuza değil araştırıp bulduğunuza inanın.

  Dilimizde ÅŸapka yani düzeltme iÅŸareti kalkmamıştır. EÄŸer kalkarsa birçok kelimede sıkıntı yaÅŸanacağı aÅŸikâr. Ayrıntılı bilgi için yazım kılavuzlarını karıştırabilir veya Türk Dil Kurumu’nun internet sayfasını ziyaret edebilirsiniz.