nuManaGa.com

Şapka Kalkmadı

  Türkçe’de şapka meselesi çok tartışılan bir konudur. Kimileri düzeltme işaretine gerek olmadığını, kimileri ise çok gerekli olduğunu söylemekte. Gerekli yahut gereksiz orasını bilemem ama gerçek şu ki düzeltme işaretinin kaldırıldığı falan yok. Kaldırıldığı şeklinde söylemlerde bulunanların Türk Dil Kurumu’nun yazım kılavuzuna veya internet sitesine bakmalarını tavsiye ediyorum. Peki şapka kalksa ne olur? Neden ihtiyaç var? Nerelerde kullanılır?

  Düzeltme işaretinin kaldırıldığını iddia eden birçok kişi var ne yazık ki. Kazım, Elazığ, Akif… Bu örnekleri çoğaltabiliriz. Bu kelimelerdeki düzeltme işareti kalkmamıştır. İnsanların kolayına geldiği için düzeltme işaretinin kalktığını söylediklerini düşünüyorum.

  Şapka genellikle anlam karmaşasına yol açan kelimelerin daha iyi anlaşılması hususunda gerekli oluyor. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim ve düzeltme işaretinin neden gerekli olduğunu anlayalım:

 Karınız ne kadar? – Kârınız ne kadar?                    Samsun karlı. – Samsun kârlı.

  Peki her ince okunan kelimede şapka kullanacak mıyız? Hayır. Düzeltme işaretinin kullanılacağı yerler Türk Dil Kurumu’nun çıkartmış olduğu yazım kılavuzlarında açıkça ortaya konmuştur. Mesela reklam, laik, lahana, plan, plak, plaj, selam gibi kelimelerdeki düzeltme işaretleri artık kullanılmamaktadır.

  Türk Dil Kurumu düzeltme işaretinin kullanıldığı durumları şöyle açıklıyor:

– Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için, okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); alim (her şeyi bilen), âlim (bilgin); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun).

– Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelime ve eklerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur: dergâh, gâvur, ordugâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım, mahkûm, mekân, mezkûr, sükûn, sükût. Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki.

– Nispet i’sinin belirtme durumu ve iyelik ekleriyle karışmasını önlemek için kullanılır. Böylece (Türk) askeri ve askerî (okul), (İslam) dini ve dinî (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar), (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) gibi anlamları farklı kelimelerin karıştırılması da önlenmiş olur.

  İşte böyle. Kulaktan dolma bilgilerle şapkanın kalktığını iddia edenler biraz vakit ayırıp araştırma yaparlarsa doğruları öğrenmiş olurlar. Siz siz olun duyduğunuza değil araştırıp bulduğunuza inanın.

  Dilimizde şapka yani düzeltme işareti kalkmamıştır. Eğer kalkarsa birçok kelimede sıkıntı yaşanacağı aşikâr. Ayrıntılı bilgi için yazım kılavuzlarını karıştırabilir veya Türk Dil Kurumu’nun internet sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

YAZIYI BEĞENDİN Mİ? DURMA PAYLAŞ!
Etiketler: , , ,

Bir Yorum Yazın

Önceki yazıyı okuyun:
Makat.org
Makat.org

  Son günlerde artan sansür vakalarını biliyorsunuz. Youtube ile başlayan ve durmak bilmeyen engellemeler çok can sıkmakta. Ne yazık ki...

Kapat