Ebru, su üzerine serpiştirilen sıvı boyanın rastgele bezendiği şekillerin ve bu şekillere müdahele edilmesiyle meydana gelen figürlerin kağıda aktarılarak sergilenmesidir. Ebru sanatı geleneksel Türk el sanatlarındandır.

Ebru sanatının hangi tarihten beri bilindiğini bugün kesin olarak söyleyemiyoruz ancak köklerinin 9. ve 10. yüzyıla kadar uzandığı varsayılmaktadır. Bilinen o ki, bu sanat, kağıdın tarih sahnesine girmesiyle gelişmiştir.

Birçok eski eserde süsleme amacıyla kullanılan ebru, günümüzde daha çok çerçevelenip duvar süsü olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, ebru yapmak insan ruhunu ferahlatan ve pozitif düşünceye yönlendiren bir eylem olduğu için, günümüzün stres dolu dünyasında, hergün daha fazla insanımız ebruya ilgi duymaktadır.(TEGV’deki çocuklarımız “Düşler Atölyesi” adlı etkinlikte severek yapıyorlar.)

Etimolojik olarak kısaca inceleyecek olursak, Çağatayca’da damarlı, dalgalı anlamına gelen “ebre” kelimesi bu sanatın bilinen ilk ismidir. Bu sanata Farsça bulut gibi, bulutumsu anlamına gelen “ebri” denilirken zamanla bu isim “ebru” olarak değişmiştir. Ebru kelimesinin Farsça bir diğer anlamı da “kaş” tır. Ab-ı Ru (su yüzü), Nakş-ı Berat (su nakışı) gibi adlarla da anılmıştır. Kağıt üzerinde mermer dokusuna benzeyen damarlar görüldüğü için Avrupalılar “marbling paper” (mermer kağıdı) ya da “Turkish marbling paper” demeyi tercih etmişler, Arap aleminde ise varaku’l-mücezza (damarlı kağıt) olarak tanınmıştır.

Ebru Yapımında Kullanılan Malzemeler

Kitre: Kitre, Geven otunun havayla temas edince kemikleşen reçinesidir. Asya’nın kurak ve yarı kurak bölgelerinde, Türkiye’nin Doğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgesi’ndeki bin 300-3 bin 500 metre yükseltilerde, İç Ege ve Toroslar’da ise bin 300-2 bin 300 metre yükseltilerde orman step ve dağ yamaçlarında görülür. Bazıları otsu, çoğu da çalı görünümünde olan gevenin binden fazla türü vardır, kısa boylu ve dikenlidir. Yapışkan özelliği sayesinde boyaların su üzerinde kalmasını sağlar.

Sığır Ödü: Boyaların suya batmamaları ve boyaların birbirine karışmadan renklerini korumaları için kullanılır.

Tekne: Teknenin çelik ya da galvanizli saçtan olması tercih edilir.

Fırça: Ebru fırçası atın kuyruk kıllarının bir gül dalına sarılmasıyla ebrucunun kendisi tarafından değişik kalınlıklarda hazırlanır. Fırça hazırlanırken ortasının boş olmasına dikkat etmek gerekir.

Biz: Tekneye boya damlatmak için kullanılır.

Kağıt: Kullanılacak kağıdın suda erimemesi ve tekneye yatırılırken zorluk yaşanmaması için birinci hamur olması tercih edilmelidir.

Tarak: Yumuşak bir tahta üzerine istenilen aralıklarla düzgün bir şekilde boncuk iğnesi ya da tellerin sabitlenmesi ile tarak yapılır.

Boyalar: Ebru yapılırken kullanılacak boyaların suda erimemesi ve yağ içermemeleri gerekir. Geleneksel Türk Ebrusu’nda tercih edilen ana renkler: Çamlıca toprağı, Beyaz üstübeç, İs siyahı, Oksit sarı, Oksit kırmızı, Lahor çividi, Çamaşır çividi, Oksit kahverengi, Pigment kırmızı…

İnternetten derlenerek hazırlanmıştır.

Aşağıdaki videoyu izleyerek “Ebru Sanatı” ile ilgili daha detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.