Türkler spor konusunda oldukça baÅŸarılıdır. Tarih sahnesine çıktıkları zamandan itibaren spor oyunları düzenlemiÅŸlerdir. Ölüm törenlerinde yiÄŸitler için güreÅŸler tutmuÅŸlar, bahar gelince cirit ve güreÅŸ oyunları ile eÄŸlenceler düzenlemiÅŸlerdir. Türk sporu denince akla gelen cirit ve güreÅŸ kültürümüzün önemli bir parçası haline gelmiÅŸtir. Günümüzde Erzurum’da düzenlenen cirit oyunları ve Kırkpınar’da düzenlenen güreÅŸ müsabakaları en meÅŸhur olanlarıdır. Gün geçtikçe unutulan güreÅŸ ve cirit düzenlenen bu ve benzeri organizasyonlar sayesinde yaÅŸatılmaya çalışılmaktadır.

Cirit Nasıl Oynanır?

  Cirit Oyunu’nda iki takım bulunur. Bu takımlar 70 ilâ 120 metre geniÅŸliÄŸindeki bir alanda karşılıklı olarak alanın en gerisinde 6′ÅŸar, 8′er veya 12′ÅŸer kiÅŸi olarak dizilirler. Ciritçiler bölgesel giyimleriyle atlarına biner. SaÄŸ ellerine atacakları ilk ciriti, diÄŸer ellerine de yedek ve yetecek miktarda cirit alırlar. Ä°ki tarafın birinden bir atlı öne fırlar, karşı dizinin önüne 30-40 metre kadar yaklaşır. Karşı tarafın oyuncularından birisinin adını seslenerek meydana davet eder. SaÄŸ elindeki ciriti ona doÄŸru savurur, sonra geri döner, atını kendi dizisine doÄŸru mahmuzlar. Karşı tarafın davet edilen oyuncusu hızla onu takip eder, elindeki ciriti geri dönüp kaçan karşı taraf elemanına fırlatır. Bu kez ilk oyuncunun çıktığı sıradan diÄŸer bir ciritçi onu karşılar. Ä°kinci diziden çıkan, sırasındaki yerini almak için süratle yerine dönmeye çalışır. Bu defa rakibi onu kovalar ve ciritini atar.

  Oyun böylece sürer. Cirit isabet ettiren ciritçi takımına bir sayı kazandırır. Eğer ciritçi attığı çavganı rakibine değil de ata isabet ettirmişse bir sayı kaybeder.

Cirit Oyununda Kullanılan Terimler

Değnek; Diğnek, Deynek: Çeşitli yörelerde cirit oyununa verilen ad.

Cirit Havası: Cirit oynanırken davul ve zurna ile özel ritmlerde çalınan ezgilerin tümü ya da bir tanesi.

At Oyunu: Ciritin Tunceli ve Muş yöresindeki adı.

At Oynatma Havası: Tunceli ve Muş yörelerinde ciritten önce at oynatma için özel ritmlerde çalınan ezgi ve ritmlere verilen ad.

Rahvan: Atın iki ayakla koşar gibi aynı yanda bulunan ayaklarını aynı anda atarak yaptığı, biniciyi sarsmayan bir yürüyüş şeklidir.

Rahvan At: Biniciyi sarsmadan yürüyen at.

Tırısa Kalkmak: Atın çaprazlama ayak atarak hızlı ve sarsıntılı yürüyüşüne denir.

Dörtnal: Atın en hızlı koşuşu.

Hücum Dörtnal: Atın en hızlı koşuşunun daha ilerisinde bir süratle hedefe at sürme.

Adeta: Atın düz yürüyüşü.

Aheste: Atın ağır ağır, arka kalçalara yüklenerek yürüyüşü.

At Başı: İki atın bir hizada oluşu.

At Cambazı: Ciritte at üzerinde beceri ve hüner gösteren binici.

At Oynatmak: Ciritte hüner göstermek.

Sipahi, Sipah, İspahi: Eskiden Yeniçeriler zamanında bir sınıf atlı askere denirdi. Fakat iyi at binen kişilere de at oyunlarında becerisi olan oyunculara da çeşitli yörelerde bu adlar kullanılmaktadır.

Seymen Olmak: Ulusal giysilerin yöreye ait olanlarının düğün nedeni ile Ankara dolaylarında giyilmesine denir.

Osmanlı: Atlı, suvari, anlamında kullanılmaktadır.

Menzil: Ciritte at üzerinde sıra biçiminde duranlara verilen ad.

Alan: Cirit meydanına verilen ad. Cirit oynanan yer.

Şehit: Ciritte isabet alıp ölenlere verilen ad.

Acemi: SavurduÄŸu ciriti ata deÄŸen oyuncuya denir.

  At üstünde yaşayıp at üstünde kahramanlıklar yaşayan bir milletin at üstünde oynanan ve cesaret isteyen oyunu cirit, bize kalan önemli bir mirastır. Tanıtmamız, ileriye taşımamız ve daha da önemlisi yaşatmamız gerek.

  T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı internet sitesinden yararlanılmıştır.